บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท. ได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2544 โดยการแปลงสภาพ จากการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย โดยรับโอนกิจการทั้งหมด สิทธิ หน้าที่ หนี้สิน ทรัพย์สิน และพนักงาน ภายใต้พระราชบัญญัติทุนรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2542 ปตท. มีทุนจดทะเบียนเริ่มต้น 20,000 ล้านบาท แบ่งเป็นหุ้นสามัญ 2,000 ล้านหุ้น มูลค่าหุ้นละ 10 บาท วันแรกของการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยคือวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2544 และกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่